Üç Temel Esas
Yazar: Şeyh Muhammed İbn Abdülvehhâb
Dört hususu öğrenmemiz farzdır.
Birincisi: İlimdir. Allah'ı, O'nun Peygamberini ve İslam dinini delilleriyle bilmektir.
İkincisi: Bu ilimle amel etmektir.
Üçüncüsü: Bu ilme davet etmektir.
Dördüncüsü: Bu yolda karşılaşılan eziyetlere sabretmektir.
İmam Buhârî رحمه الله şöyle demiştir:
"Bab: İlim, söz ve amelden önce gelir."
Bunun delili, Allah'ın şu buyruğudur:
"Bil ki Allah'tan başka hak ilah yoktur. Günahların için bağışlanma dile."
[Muhammed Suresi: 19]
Böylece Allah, söz ve amelden önce ilmi zikretmiştir.
Birinci Temel Esas
Sana, "Rabbin kimdir?" diye sorulursa,
Şöyle cevap ver: "Rabbim Allah'tır. O, beni ve bütün âlemleri nimetleriyle yetiştirip büyütendir."
O, kendisine ibadet ettiğim Allah'tır. O'na denk olan hiçbir hak ilah yoktur.
Sana, "Rabbini nasıl tanıdın?" diye sorulursa,
Şöyle cevap ver: "O'nun ayetleri ve yarattıkları aracılığıyla."
"Ey insanlar! Sizi ve sizden öncekileri yaratan Rabbinize ibadet edin ki takvâ sahibi olasınız.
O, yeryüzünü sizin için bir döşek,
gökyüzünü bir tavan yaptı. Gökten su indirdi ve onunla sizin için rızık olarak çeşitli meyveler çıkardı.
Öyleyse, bile bile Allah'a eşler koşmayın."
[Bakara Suresi: 21-22]
İbn Kesîr رحمه الله şöyle demiştir: "Bu şeyleri yaratan, kendisine ibadet edilmeyi gerçekten hak edendir."
Allah'ın emrettiği ibadet türleri arasında İslam, İman ve İhsan bulunur. Bunlara şunlar dahildir:
(Du'a)
(Havf)
(Recâ)
(Tevekkül)
(Ragbet)
(Rahbet)
(Hușû)
(Haşyet)
(İnâbe)
(İstiâne)
(İstiâze)
(İstiğâse)
(Zebh)
(Nezr)
Allah'ın emrettiği diğer bütün ibadet türleri de yalnızca Allah'a aittir.
İkinci Temel Esas
Sünnet'teki delil, Ömer bin Hattâb رضي الله عنه tarafından rivayet edilen meşhur Cibrîl hadisidir. Ömer رضي الله عنه şöyle demiştir:
"Bir gün Peygamber ﷺ ile birlikte oturuyorduk. Derken yanımıza elbiseleri bembeyaz, saçları simsiyah bir adam çıkageldi.
Üzerinde yolculuk yaptığına dair hiçbir iz yoktu ve aramızdan hiç kimse onu tanımıyordu. Sonra Peygamber'in ﷺ önüne oturdu; dizlerini onun ﷺ dizlerine dayadı ve ellerini uyluklarının üzerine koyarak şöyle dedi:
'Ey Muhammed! Bana İslam'ı anlat.'
O ﷺ şöyle buyurdu: 'İslam, Allah'tan başka hak ilah olmadığına ve Muhammed'in Allah'ın Resûlü olduğuna şehadet etmen, namazı dosdoğru kılman, zekâtı vermen, Ramazan orucunu tutman ve gücün yetiyorsa Allah'ın evini haccederek ziyaret etmendir.'
Adam, 'Doğru söyledin' dedi.
Ona soru sorup ardından söylediklerini doğrulamasına şaşırdık.
Sonra adam, 'Bana İman'ı anlat' dedi.
O ﷺ şöyle buyurdu: 'İman; Allah'a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe ve kadere, hayrına da şerrine de inanmandır.'
Adam, 'Doğru söyledin' dedi.
Sonra, 'Bana İhsan'ı anlat' dedi.
O ﷺ şöyle buyurdu: 'İhsan, Allah'ı görüyormuşçasına O'na ibadet etmendir. Sen O'nu görmüyorsan da şüphesiz O seni görmektedir.'
Adam, 'Bana kıyamet saatini anlat' dedi.
O ﷺ şöyle buyurdu: 'Kendisine sorulan, bu konuda sorandan daha fazla bilgiye sahip değildir.'
Adam, 'Öyleyse bana onun alametlerini anlat' dedi.
O ﷺ şöyle buyurdu: 'Cariyenin kendi hanımını doğurması ve yalınayak, yoksul ve koyun çobanı kimselerin yüksek binalar inşa etmekte birbirleriyle yarışmalarıdır.'
Sonra adam ayrıldı. Biz de bir süre oturmaya devam ettik.
Ardından Peygamber ﷺ bana, 'Ey Ömer! Soru soranın kim olduğunu biliyor musun?' diye sordu.
Ben, 'Allah ve Resûlü daha iyi bilir' dedim.
O ﷺ şöyle buyurdu: 'O, size dininizi öğretmek için gelen Cibrîl'di.'"
Üçüncü Temel Esas
Peygamberin Muhammed ﷺ hakkında bilgi sahibi olmaktır.
İşte onun dini buydu: Ümmetini yönlendirdiği hiçbir hayır yoktu ki onları ona yönlendirmemiş olsun; sakındırdığı hiçbir şer yoktu ki onları ona karşı uyarmamış olsun.
Ümmetini yönlendirdiği hayır şuydu: Tevhid ve Allah'ın sevdiği ve razı olduğu her şey.
Ümmetini sakındırdığı şer ise şuydu: Şirk ve Allah'ın sevmediği ve reddettiği her şey.
"Andolsun ki biz her ümmete,
'Allah'a ibadet edin ve Tağut'tan kaçının' diye bir peygamber gönderdik."
[Nahl Suresi: 36]
Allah, bütün kullarına Tağut'u inkâr etmeyi ve Allah'a iman etmeyi farz kılmıştır.
İbn Kayyim رحمه الله şöyle demiştir: "Tağut, kulun kendisi sebebiyle haddini aştığı her şeydir. Bunlar, kendilerine ibadet edilen, tabi olunan veya itaat edilen varlıklar olabilir."
En doğrusunu Allah bilir. Allah, Muhammed'e, ailesine ve ashabına salât ve selâm eylesin.